KHÁM PHÁ : Trang trại trồng cà chua trên sa mạc Úc

Trương Thanh Long

Sưu tầm - Biên soạn - Bình Luận

Nghe như chuyện không tưởng, thế nhưng Nông trại Sundrop tại Úc lại có thể trồng được cà chua trên sa mạc chỉ với ánh mặt trời và nước biển. Đó là tất cả những gì mà một nhà kính lai ghép cần đến để sản xuất 17.000 tấn mỗi năm. (Tổng hợp Internet)

Dự án trồng rau trên 20 héc-ta đất nông trại này đã chính thức được khởi động vào ngày 6/10/2016 gần vùng Port Augusta khô cằn. Hiện nay sản phẩm cà chua trồng trên sa mạc của họ đang được bày bán trong các cửa hàng tại Úc.

Công nghệ đột phá trên sa mạc

Trên Website của mình, Nông trại Sundrop công bố:

“Chúng tôi không sử dụng nước ngầm trong lòng đất hiện đang ở mức bất ổn. Chúng tôi không phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Chúng tôi không sử dụng đất cũng như diện tích canh tác có giá trị. Thay vào đó, chúng tôi phát triển công nghệ thủy canh, tích hợp năng lượng mặt trời, sản sinh ra điện và nước sạch. Với phương pháp này, chúng tôi có thể sản xuất ra lượng lương thực thực phẩm ngang bằng với phương pháp truyền thống, nhưng chất lượng hoàn toàn vượt trội hơn hẳn.”

Những gì mà Nông Trại Sundrop làm hoàn toàn là một phép màu cho ngành nông nghiệp. Các đường ống trải dài 2km dẫn nước biển từ vịnh Spencer đến nông trại, tại đây nước sẽ được dùng để làm mát hệ thống nhà kính và tái sử dụng nhiều lần. Ngoài ra một nhà máy năng lượng mặt trời với 23.000 tấm gương phản chiếu ánh sáng đến một tháp nhận với nhiệm vụ sản sinh ra 39 Megawatt điện sạch – cung cấp cho hệ thống lọc nước biển và nhà kính, nhất là sưởi ấm trong mùa đông.

Bên trong nhà kính, cây được trồng bằng phương pháp thủy canh lót bằng các tấm các tông thấm nước, Thay vì sử dụng đất, Nông trại Sundrop sử dụng vỏ dừa giàu chất dinh dưỡng, “thiên địch” (hay côn trùng săn mồi) được sử dụng để kiểm soát sâu bệnh có hại cho cây trồng. Bên cạnh đó, khí hậu và hệ thống tưới tiêu bên trong cũng được kiểm soát kỹ lưỡng nhằm đảm bảo cây ăn trái và rau quả được cung cấp đủ chất dinh dưỡng, ánh sáng, nước và khí CO2 để sinh trưởng.

Lợi ích mà nông trại Sundrop đạt được

- Đầu tiên, phải nói đây là một phát minh thiên tài. Quá trình sản xuất không sử dụng đến nước ngọt, mà lại tạo ra nước ngọt. Các trang trại truyền thống cần phải có một diện tích đất và nguồn nước thật lớn để trồng trọt. Thế nhưng nông trại Sundrop không cần cả hai thứ đó. Quá trình khử muối từ nước biển của họ có thể tạo ra nước sạch tinh khiết, không hề qua khử hóa chất.

- Thứ hai, đó là tận dụng được nguồn năng lượng mặt trời. Đã qua rồi cái thời sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong nhà kính; tại đây, họ sử dụng năng lượng mặt trời để làm nóng, làm lạnh cũng như vận hành hệ thống kiểm soát môi trường, thế nên quá trình sản xuất không hề sản sinh thêm khí CO2 có hại cho Trái Đất.

- Cuối cùng, đó là giữ giá thành sản phẩm ở mức thấp. Thay vì phí phạm nguồn nước và năng lượng, họ tái sử dụng nhiều lần nguồn nước và nhiệt năng thu được từ mặt trời. Như thế người tiêu dùng sản phẩm của Sundrop sẽ không phải trả tiền oan cho chi phí điện nước sản xuất.

Tiềm năng của Nông trại Sundrop trong tương lai

Nông trại Sundrop có thể trồng được 17.000 tấn sản phẩm mỗi năm. 180.000 cây cà chua được trồng trong nhà kính, và họ cũng đang có ý định trồng thêm các loại cây khác như trái cây hoặc ớt chuông.

Hệ thống trồng trọt trên sa mạc này được xây dựng tốn 200 triệu USD, nhưng CEO của Sundrop – ông Philipp Saumweber cho rằng họ sẽ nhanh chóng hoàn vốn được vì nông trại không cần phải đầu tư cho nhiên liệu hóa thạch. Vào mùa đông nếu thiếu ánh mặt trời, họ có thể sẽ cần kết nối mạng lưới điện, nhưng mục đích cuối cùng vẫn là có thể hoàn toàn tự túc năng lượng.

Theo như tuyên bố của Nông trại Sundrop, họ đang phá vỡ sự phụ thuộc vào nguồn tài nguyên hữu hạn của ngành nông nghiệp. Hiện nay, Sundrop hoàn thành trang trại châu Âu đầu tiên tại Bồ Đào Nha và Mỹ, và một nhà kính khác ở Úc. Các công ty khác cũng đang thử nghiệm mô hình nhà kính nước biển trong khu vực sa mạc ở Oman, Quatar và UAE.


Video về Nông trại Sundrop

https://vimeo.com/183859356

https://www.youtube.com/watch?v=mAHOCqTXuUk

Ý kiến của các nhà khoa học

Nhà khoa học Robert Park - công tác tại Đại học Sydney, Úc cho biết

“Hệ thống sản xuất khép kín này rất thông minh. Tôi tin rằng, trong tương lai các hệ thống sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo sẽ ngày càng tốt hơn và có nhiều hơn, thậm chí còn góp phần lớn hơn trong một số loại thực phẩm của chúng ta.”

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Paul Kristiansen hiện đang công tác tại Đại học New England, Úc lại đặt ra nghi vấn về sự cần thiết khi đặt 1 trang trại trồng cà chua tốn nhiều năng lượng trong sa mạc, trong khi các vùng khác của Úc cũng có những điều kiện trồng trọt rất lý tưởng.

Ông nói “việc này giống như “giết gà bằng dao mổ trâu”. Chúng ta không gặp phải vấn đề gì khi trồng cà chua ở Úc”

Tuy nhiên, công nghệ này có thể sẽ trở nên hữu ích trong tương lai nếu biến đổi khí hậu gây ra hạn hán ở những khu vực đã từng màu mỡ. “Vì vậy, sẽ thật tốt nếu có các kế hoạch dự phòng”.

Mặc dù vậy, trang trại này vẫn còn nhược điểm là chưa có đánh giá nào về việc liệu hệ thống thu ánh nắng mặt trời có tác động tiêu cực tới các động vật trong sa mạc hay không. Được biết, ở Mỹ, các thiết bị năng lượng mặt trời sử dụng những tấm gương tương tự như vậy đã thiêu cháy tới 6.000 con chim mỗi năm, khi chúng bay phía trước những nơi ánh nắng mặt trời tập trung cao độ để săn côn trùng.

THẾ GIỚI : Châu Âu thu hồi trứng gà nhiễm thuốc trừ sâu có thể gây chết người

Trương Thanh Long

Sưu tầm - Biên soạn - Bình Luận

Theo Guardian ngày 05/08/2017 - Một cuộc điều tra hình sự được mở khi châu Âu thu hồi hàng triệu quả trứng gà nhiễm thuốc trừ sâu có thể gây chết người. Theo Tổ chức Y tế thế giới, chất độc này có thể phá nát gan, thận và tuyến giáp nếu như người dùng nuốt phải một lượng lớn Fipronil.

Các cửa hàng, nhà kho ở Đức và Hà Lan đang phải thu hồi hàng triệu quả trứng, trong khi Bỉ cấm bán trứng gà. Những hành động này được đưa ra sau khi việc xét nghiệm phân gà, máu gà và trứng gà cho thấy có hàm lượng thuốc trừ sâu độc hại bị cấm dùng trong việc sản xuất thức ăn cho con người đã được tiêu thụ.

Fipronil là chất thường có trong các sản phẩm thú y để diệt sâu bọ, chấy rận nhưng bị cấm dùng để trị bệnh cho các con vật mà con người có thể ăn thịt.

Khoảng 180 trại gà tại Hà Lan phải tạm ngưng hoạt động, trong khi một cuộc điều tra hình sự được mở vì chính quyền cần xác định tầm cỡ của vấn nạn này.

Ngành công tố Bỉ được cho là đang xác minh khách hàng của hai công ty ở vùng Flanders chuyên về sản xuất - cung ứng các loại thuốc trừ sâu cho những trại nuôi gà Bỉ và Hà Lan.

Báo Trouw (Hà Lan) viết bóng gió rằng 1 trong 2 công ty này có thể có khách hàng ở Anh, Pháp, Ba Lan, dù cho đến nay chưa có thông tin trứng bị nhiễm độc đã được bán tại 3 nước này.

Nhật báo De Volkskrant (Hà Lan) đưa tin chất độc Fipronil đã được sử dụng tại các trại gà Hà Lan từ hơn một năm qua.

Cơ quan an toàn thực phẩm Hà Lan (NVWA) nói chưa rõ đã có bao nhiêu trứng nhiễm độc được bán cho khách mua trong thời gian đó. Người phát ngôn nói: “Chúng tôi không có cách nào để xác minh vì trứng đã được tiêu thụ hết”.

NVWA cảnh báo người tiêu dùng đang có đợt trứng “chứa một liều Fipronil cao mà nếu ăn vào sẽ là một sự nguy hiểm nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng”. Họ khuyên không nên cho trẻ con ăn trứng của ít nhất 27 trại gà khác.

Ngày 3/8/2017, hai tập đoàn siêu thị lớn nhất Hà Lan cùng tập đoàn siêu thị REWE (Đức) nói rằng họ đã thu hồi trứng khỏi quầy bán. Người mua trứng của REWE được thông báo nếu đã lỡ mua trứng Hà Lan, họ có thể đem trả và lấy lại tiền.

Trong tuần này, khoảng 1 triệu quả trứng đã bị thu hồi ở vùng biên giới Đức - Hà Lan. Có thông tin khoảng 2,9 triệu quả trứng của các công ty bị nghi sử dụng chất trừ sâu Fipronil đã được giao qua Đức trước ngày 22/07/2017.

Hà Lan có gần 1.000 trại gà, sản xuất 11 tỉ trứng gà/năm, trong đó hơn một nửa là xuất khẩu, chủ yếu qua Đức.

Người phát ngôn Ủy ban châu Âu (EC) Anna-Kaisa Itkonen nói với các nhà báo:“Trứng gà đã bị chặn. Trứng bị nhiễm thuốc đã được truy vết và rút khỏi thị trường, tình hình đã được kiểm soát”.

MÔI TRƯỜNG : Nước nhiễm độc hoá chất tại vùng Central Valley (California USA)

Trương Thanh Long

Sưu tầm - Biên soạn - Bình Luận

Theo NBC News ngày 18/07/2017 – Tại vùng Central Valley của California, hàng trăm giếng cung cấp nước dùng cho 1 triệu cư dân đã bị nhiễm một hóa chất mà một số chuyên gia cho rằng đây là “một trong các tác nhân gây bệnh ung thư mạnh nhất thế giới’

Hôm thứ ba ngày 18 tháng 7, tiểu bang California bắt đầu bước đi đầu tiên nhằm chỉnh đốn lại chất này, vốn có tên là 1,2,3, TCP, nhưng kết quả thử nghiệm cho thấy nó cũng xuất hiện trong các nhà máy lọc nước trên khắp Hoa Kỳ.

Một số cư dân sống trong vùng Central Valley tin, TCP là tác nhân đã gây ra nhiều vấn đề sức khỏe cho thân nhân của họ và của cộng đồng cư dân trong khu vực.

Jerry Tinoco, 45 tuổi, cư dân thành phố Arvin trong vùng này, cho hay ít nhất có 3 thân nhân của ông đã được chuẩn đoán mắc bệnh ung thư. Ông nói: “Thật là phẫn nộ, đây là tác nhân do con người gây ra, vì thế cần phải truy ra thủ phạm chứ”

Tuy chưa có cuộc khảo sát nào cho thấy tác nhân nói trên gây ra bệnh ung thư trong các cộng đồng đặc biệt nào đó, nhưng một số nhà chuyên môn và cư dân cho phóng viên NBC News lại cho rằng, chẳng qua nghiên cứu chưa được thực hiện ở những thành phố như Arvin.

NBC News có mặt ở Arvin khi thành phố tiến hành xét nghiệm lượng TCP trong nước uống tại đây, và kết quả cho thấy, nước dùng của Arvin chứa hàm lượng TCP cao gấp 6 lần mức cho phép.

Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA), “TCP có thể gây ra bệnh ung thư cho con người’ và Uỷ ban Kiểm soát Nguồn nước của tiểu bang California khuyến cáo cư dân không nên dùng nước nhiễm TCP để tắm rửa vì có thể hít phải hoá chất này.

Giáo sư Paul Tratnyek tại đại học Khoa học và Y khoa Oregon, vốn là chuyên gia từng nghiên cứu TCP cho Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ, nhận định, có ít hoá chất có độc tính như TCP. “Ít có độc chất nào mạnh như TCP, chỉ cần có mặt với liều lượng rất nhỏ trong nước cũng đủ gây ra vấn đề về sức khỏe,” ông Tratnyek nói.

TCP là một chất tẩy nhờn được sử dụng trong sản xuất các sản phẩm nhựa. Luật sư Todd Robbins cho hay, sự hiện diện của hoá chất này trong nguồn nước trên khắp miền Trung California chủ yếu là do hai nhà sản xuất công nghiệp khổng lồ đã tái chế TCP và đưa vào thuốc trừ sâu. “TCP có trong nguồn nước uống ở Central Valley vì Công ty Hoá chất Dow và Công ty dầu hoả Shell từ hàng chục năm trước đã thấy cơ hội tận dụng nước thải độc hại tại các nhà máy hoá chất, đóng thùng rồi bán cho nông dân. Người làm nông lại đẩy chúng vào đất,” ông Robbins giải thích.

Luật sư Robbins đang đại diện cho 30 cộng đồng khởi kiện hai công ty Dow và Shell, buộc họ trả hàng triệu Mỹ kim để lọc nguồn nước. Hồi năm 2010, các công ty này đã thắng vụ kiện của thành phố Redlands nhưng họ phải thoả thuận dàn xếp các vụ kiện khác, hay mới đây, lần đầu tiên thua trong vụ kiện của thành phố Clovis, cách Arvin hai tiếng đồng hồ về hướng Bắc. Một bồi thẩm đoàn đã ra phán quyết buộc bên bị phải chi $22 triệu Mỹ kim để xử lý nước nhiễm độc và loại TCP khỏi các giếng nước trong thành phố.

Trong số những tài liệu ông Robbins thâu thập được có một biên bản nội bộ, trong đó cho thấy các nhà khoa học của công ty Dow gọi TCP là “rác rưởi,” và thừa nhận hoá chất có ít tác dụng trong việc giết côn trùng. Một biên bản của Shell đưa ra mối quan ngại về độc tính của hoá chất đối với động vật. Như vậy, ít nhất là từ những năm 1970 thì các công ty này đã biết hoá chất có nguy cơ trực tiếp đối với nước ngầm.

Hiện Dow và Shell từ chối phỏng vấn. Họ chỉ ra rằng, không có nghiên cứu khoa học nào chứng minh TCP gây ra ung thư cho con người.

Còn bây giờ thì tiểu bang buộc phải ra tay. Uỷ ban Kiểm soát Nguồn nước của California dự kiến sẽ bỏ phiếu liệu có nên bắt buộc phải loại bỏ TCP nếu lượng hoá chất này đạt đến ngưỡng nào đó.

Và tiền lệ từ California sẽ trở nên quan trọng trên cả nước. Theo dữ liệu từ Tổ chức Môi trường (Environmental Working Group), TCP được phát giác tại các cơ sở lọc nước ở ít nhất 17 tiểu bang đang phục vụ hàng triệu người dân.

BLOG : Khoa học thành công chỉnh sửa gen trong phôi thai

Trương Thanh Long

Sưu tầm - Biên soạn - Bình Luận

Theo Zing 03/08/2017 - Các nhà khoa học quốc tế đạt đột phá lớn khi lần đầu sửa bỏ được đoạn gen đột biến có thể gây bệnh trong phôi thai, mở ra con đường mới trong công nghệ điều chỉnh gen.

Theo bài báo mới được công bố trên tờ Nature, đây là lần đầu tiên các nhà khoa học thành công trong việc chỉnh sửa gen trong bào thai người.

Sẽ còn cần thời gian dài trước khi có thể áp dụng rộng rãi, nghiên cứu mới đánh dấu bước tiến lớn trong công nghệ chỉnh sửa gen và có thể cứu thai nhi khỏi nhiều căn bệnh di truyền.


Còn gây tranh cãi 

Nhưng thành tựu của công nghệ di truyền này, vốn từng bị sợ hãi, cũng dấy lên quan ngại về vấn đề đạo đức, khi con người có thể tạo nên những đứa trẻ theo ý muốn của mình: thông minh hay khỏe mạnh hơn.

Từ lâu, các nhà khoa học đã lo ngại về hậu quả khó lường khi thay đổi ADN của con người. Một số chuyên gia cảnh báo rằng nếu không được kiểm soát, kỹ thuật này sẽ dẫn tới những lựa chon ưu sinh mới: Khách hàng trả tiền để có những đứa con với đặc tính đặc biệt, hoặc những đứa trẻ tật nguyền có thể bị ruồng bỏ ngay từ trong bụng mẹ.

Các nhà khoa học tại Đại học Khoa học và Sức khỏe Oregon cùng nhiều đồng nghiệp tại California, Trung Quốc và Hàn Quốc đều khẳng định họ đã chỉnh sửa hàng loạt bào thai, "sửa chữa" một căn bệnh liên quan đến tim và có thể dẫn tới đột quỵ.

Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature chỉ 4 tháng sau khi một ủy ban khoa học quốc gia của Mỹ đưa ra hướng dẫn mới về vấn đề chỉnh sửa gen của bào thai. Họ không cấm đoán kỹ thuật này nhưng khẳng định các nhà khoa học chỉ nên sử dụng nó nếu gặp các vấn đề y khoa nghiêm trọng.

Thế hệ không bệnh tật

"Chúng tôi luôn cho rằng không nên chỉnh sửa gen, phần lớn là bởi kỹ thuật này không an toàn. Điều đó vẫn đúng, nhưng có vẻ nó sẽ sớm trở nên an toàn", nhà nghiên cứu ung thư của Viện Công nghệ Massachusetts, Richard Hynes, tuyên bố.

Nếu điều này được cho phép và trở nên phổ biến, khoa học có thể tạo ra những đứa trẻ không bệnh tật và ngăn chặn nhiều căn bệnh di truyền cho thế hệ sau.

Tạo nên những bào thai mà toàn bộ tế bào không bệnh tật, tránh những đột biến không mong muốn, đó chính là hai vấn đề được các nhà khoa học quan tâm.

Trước khi phương pháp thay đổi gen phôi thai được thử nghiệm lâm sàng, còn rất nhiều vấn phải cần nghiên cứu, bởi luật pháp liên bang chưa chấp nhận công nghệ này. Nếu hoạt động một cách an toàn, nó có thể giúp ích nhiều cặp đôi khiếm khuyết có thể có những đứa con khỏe mạnh.

Kỹ thuật chỉnh sửa gen bào thai có thể được áp dụng với hơn 10.000 tình trạng gây ra bởi đột biến gen như ung thư vú, buồng trứng, bệnh Huntington, Tay-Sachs, Alzheimer...

"Chúng ta hoàn toàn có thể giúp đỡ những gia đình hứng chịu nhiều căn bệnh di truyền khủng khiếp. Trong tương lai, nhu cầu này sẽ gia tăng, dù có thể ít nhưng đối với những người mắc bệnh di truyền, điều này rất quan trọng", Giáo sư di truyền học Robin Lovell-Badge, nhấn mạnh.

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện một điều bất ngờ: phôi thai có thể tự "tinh chỉnh".

Ở những tế bào thông thường, các gen sao chép từ mẫu ADN được cấy vào. Tuy nhiên, trong các phôi thai này, gen đột biến của tế bào tinh trùng bỏ qua những mẫu ADN và trực tiếp sao chép ADN khỏe mạnh từ tế bào trứng.

"Chúng tôi hoàn toàn bất ngờ bởi ADN mẫu không được sao chép, điều này quá mới mẻ và khác thường", ông Shoukhrat Mitapipov, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Tế bào phôi thai và Liệu pháp gen của Đại học Khoa học và Sức khỏe Oregon, khẳng định.

Ông Sheldon Krimsky, nhà nghiên cứu về đạo đức sinh học tại Đại học Tufts nhấn mạnh vấn đề của kỹ thuật này là có hay không "các lựa chọn hợp lý" trong việc tinh chỉnh gen.

Theo các tác giả của nghiên cứu mới, nhiều người đã sử dụng biện pháp chẩn đoán di truyền để sàng lọc phôi trước khi cấy ghép, đảm bảo những đứa trẻ khỏe mạnh ra đời. Đối với những cặp cha mẹ này, chỉnh sửa gen có thể thay đổi những dấu hiệu đột biến, đem tới những bào thai không chứa bất cứ bệnh tật nào.

Giám đốc Trung tâm Luật và Khoa học sinh học tại Stanford, ông Hank Greely, khẳng định việc có ít phôi thai bị lỗi sẽ giảm thiểu số ca phá thai.

Vấn đề lớn hơn là những thay đổi mang tính di truyền trên phôi thai, nghĩa là không chỉ đứa trẻ sẽ mang những đặc tính khác, mà còn cả thế hệ sau đó.

Hiện tại, mọi tranh luận đang diễn ra ở khía cạnh lý thuyết. Quốc hội Mỹ đã cấm Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) xem xét các thử nghiệm lâm sàng liên quan tới kỹ thuật thay đổi gen di truyền. Thậm chí, Viện Sức khỏe Quốc gia còn bị cấm tài trợ các nghiên cứu về điều chỉnh gen bào thai.


'Chiếc kéo' CRISPR-Cas9

Các tác giả của công trình nghiên cứu này hy vọng sau khi họ tối ưu hóa và nghiên cứu thêm các loại đột biến khác, chính phủ Mỹ cũng như nhiều quốc gia sẽ cho phép thử nghiệm lâm sàng kỹ thuật tinh chỉnh gen của phôi thai.

Nghiên cứu mới được công bố liên quan tới bệnh phì đại cơ tim, xuất hiện với tỷ lệ 1/500 người và có thể gây suy tim đột ngột ở những vận động viên trẻ. Nguyên nhân của căn bệnh này bắt nguồn từ đột biến gen với tên gọi MYBPC3. Nếu một trong hai cha mẹ mang gen đột biến, khả năng con của họ mắc bệnh là 50%.

Các nhà khoa học dùng tinh trùng từ một người đàn ông mắc phì đại cơ tim và thụ tinh với trứng từ 12 phụ nữ khỏe mạnh. Họ cấy gen CRISPR-Cas9 vào để nó phá chuỗi MYBPC3 gây bệnh. CRISPR-Cas9 hoạt động như một chiếc kéo cắt chuỗi gen.

Sau đó, ADN khỏe mạnh được đưa vào trứng đã thụ tinh với hy vọng bộ gen của người đàn ông sẽ sao chép chuỗi này vào những phần bị cắt. Đó là cách quá trình thay đổi gen hoạt động ở những tế bào khác trong cơ thể người.

Tuy nhiên, bộ gen của người đàn ông không làm vậy. Nó sao chép chuỗi gen khỏe mạnh từ người phụ nữ. Đây là điều khó hiểu đối với các nhà khoa học.

36/54 phôi không có đột biến, một bước tiến đáng kể so với điều kiện tự nhiên, khi 50% phôi có nguy cơ nhiễm bệnh do gen đột biến.

Các nhà khoa hoặc đã can thiệp từ rất sớm, cấy CRISPR-Cas9 ngay khi trứng và tinh trùng thụ tinh thay cho việc chờ trứng thụ tinh rồi tiêm chuỗi gen trên. Kết quả, 42/58 phôi mang  gen không đột biến. Những phôi này không gặp bất cứ vấn đề di truyền nào và được phá hủy sau ba ngày.

Phương pháp này vẫn chưa hoàn hảo bởi 16 phôi còn lại chứa những gen khác lạ hoặc bị mất ADN. Giáo sư Mitalipov tin rằng ông sẽ tạo ra 90% phôi không đột biến sau khi tinh chỉnh kỹ thuật.

Quá trình sao chép ADN diễn ra tương tự đối với chuỗi ADN của người mẹ mang bệnh. Tuy nhiên, nếu cả cha mẹ đều mang gen khiếm khuyết, công nghệ này không có tác dụng.

Nhà nghiên cứu sinh học R. Alta Charo tại Đại học Wisconsin cho rằng kỹ thuật mới có thể giải đáp nhiều thông tin về nguyên nhân vô sinh và sẩy thai.

Bà cũng tỏ ra nghi ngờ việc các cặp vợ chồng sẽ cho ra đời những "đứa trẻ đã qua chỉnh sửa".

"Không ai làm điều này vì lý do tầm thường. Tình dục và thụ thai thông thường tiết kiệm chi phí và thú vị hơn thụ tinh trong ống nghiệm. Trừ khi có nhu cầu thực sự, nếu không, chẳng ai cần tới công nghệ này", bà khẳng định

SỨC KHOẺ : Móng tay - móng chân

Trương Thanh Long

Sưu tầm - Biên soạn - Bình Luận

Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức, Texas-Hoa Kỳ - Ngoài việc làm tăng thêm vẻ đẹp cho những ngón tay ngón chân, móng còn là một thứ vũ khí để tự vệ, tấn công cào cấu, để gãi cho đã những cơn ngứa trên da, để bảo vệ đầu ngón tay ngón chân khỏi thương tích, đồng thời cũng có thể là chỉ dấu báo hiệu một vài khó khăn bệnh tật của cơ thể, khi cấu trúc của móng thay đổi..

Móng mọc trực tiếp từ biểu bì (epidermis) và được cấu tạo bởi nhiều lớp chất đạm cứng như sừng gọi là keratin. Keratin cũng là thành phần căn bản của tóc và lớp ngoài cùng của da.

Móng không có tế bào sống và mọc ra từ một nhóm tế bào đặc biệt gọi là gian bào (matrix) có nhiều mạch máu, nằm dưới quầng móng (lunular). Quầng móng hình bán nguyệt, mầu trắng nhìn rất rõ ở ngón tay cái. Khi lớp gian bào bị hư hao thì móng không mọc ra được.

Khác với xương, calcium không có ảnh hưởng tới sự tăng trưởng của móng.

Vào tháng thứ tư của thai kỳ, thai nhi đã bắt đầu có móng trên đầu ngón chân ngón tay. Móng tăng trưởng liên tục suốt đời người chứ không giống như tóc, mọc ít năm, tạm ngưng một thời gian rồi mọc tiếp.

Sau đây là các đặc tính của sự mọc móng:

- Móng mọc hướng ra đầu ngón tay, ngón chân, chứ không mọc thẳng đứng như tóc. Nguyên do là có một lớp da bao quanh chân móng, khiến cho sự tăng trưởng giới hạn hướng về phía trước.

- Mỗi ngày móng tay dài ra khoảng 0,1mm tức là từ 3 đến 5 mm mỗi tháng. Móng tay mọc nhanh hơn móng chân tới 2 hoặc 3 lần.

- Móng mọc chậm ở cao tuổi, mọc nhanh hơn ở phụ nữ có thai, nam giới và người tuổi trẻ.

- Móng ở ngón tay dài mọc nhanh hơn là ngón ngắn, có thể vì dễ bị chấn thương. Do đó móng ngón tay giữa mọc nhanh, trong khi đó móng ngón tay cái mọc chậm.

- Móng mọc nhanh ở bàn tay thuận, hay dùng, vì máu huyết dồn tới nhiều.

- Vào mùa hạ, móng mọc nhanh hơn so với mùa đông, vì mùa hạ tay chân cử động nhiều, máu tới nhiều

- Các chấn thương nhỏ vào móng, như cắn móng, kích thích móng mau lành, nên móng mọc dài ra nhanh hơn, tương tự như khi liên tục bị cọ xát, da sẽ tạo ra lớp tế bào chai rắn.

- Suy dinh dưỡng, nóng sốt, bệnh trầm trọng trì hoãn sự tăng trưởng của móng.

- Móng mọc nhanh ở người bị bệnh cường tuyến giáp.

- Ban ngày, móng mọc mau hơn ban đêm vì tay chân luôn cử động, máu tới nhiều

- Ngón tay gõ trên bàn phím máy vi tính, máy chữ, phím đàn dương cầm đều kích thích móng mọc nhanh.

Trái với điều mà một số người tin tưởng, khi chết móng không còn mọc. Thực ra, lớp da ở chân móng co lại nên móng nom có vẻ hơi dài ra.


Các thay đổi bất thường của móng

Cả móng tay lẫn móng chân đều chịu ảnh hưởng của sức khỏe tổng quát cơ thể. Mọi thay đổi bất thường đáng kể nào về hình dạng, mầu sắc, cấu trúc của móng đều có thể là dấu hiệu một bệnh nào đó. Trước khi giải phẫu, bác sĩ thường yêu cầu chùi hết thuốc đánh bóng trên móng tay để nhân viên tê mê có thể nhìn mầu da dưới móng tay coi xem bệnh nhân có hít thở đầy đủ dưỡng khí không.

1. Móng giòn, dễ gẫy là một trong những vấn đề thường gặp của móng. Có nhiều nguyên nhân đưa tới sự giòn của móng:

   - Cơ thể thiếu khoáng chất sắt. Kết quả một nghiên cứu tại Anh cho thấy móng tay rất nhậy cảm với sự suy giảm chất sắt. Họ quan sát móng của một số phụ nữ thiếu sắt, móng của các phụ nữ này rất dễ gẫy, hồng cầu giảm. Sau khi bổ sung sắt, thì các móng đều trở lại bình thường với đủ thành phần sắt trong móng và số huyết cầu cũng tăng lên.

     Thiếu sắt cũng gây ra thay đổi hình dạng của móng: móng trở nên phẳng hoặc có hình cong ngược lên, như một cái thìa (spoon nails).

   - Móng tay phẳng, dẹp là một trong nhiều dấu hiệu của bệnh Raynaud. Trong bệnh này, các động mạch ngón tay không biết tại sao lại có phản ứng co thắt quá mức với lạnh, cảm xúc mạnh, rung động liên tiếp của bàn hai tay, dưới tác dụng của hóa chất nicotine... Hậu quả là các ngón tay bị những cơn xanh tái, tê tê rất khó chịu vì giảm máu lưu thông.

   - Móng tay tiếp xúc thường xuyên với chất tẩy rửa, chất hòa tan, sơn móng tay...cũng dễ trở nên giòn, gẫy.

   - Trong các bệnh của thận, bệnh nấm móng, móng cũng hay bị giòn.

2. Vết trắng trên móng có thể là dấu hiệu thiếu kẽm vì thực phẩm không cung cấp đầy đủ. Nhu cầu kẽm mỗi ngày khoảng 15mg.

Trong bệnh gan hoặc bệnh thân, móng cũng có mầu trắng.

3. Móng tay mầu vàng có thể là dấu hiệu của viêm phế quản kinh niên, và thường thấy ở người nghiền thuốc lá.

4. Nhiều rãnh nằm ngang trên mặt móng có thể là dấu hiệu của một bệnh trầm trọng với nóng sốt hoặc người đó đã trải qua một cuộc giải phẫu.

5. Trong bệnh xơ cứng gan, móng có mầu trắng đục, thay vì mầu hồng của các mạch máu nẳm ở dưới móng.

6. Móng có mầu xanh trong trường hợp cơ thể trúng độc kim loại đồng hoặc bạc.

7. Cường tuyến giáp có thể làm móng tách khỏi lớp da ở dưới.

8. Cơ thể thiếu dưỡng khí lâu ngày vì các bệnh tim, phổi có thể làm cho móng tỏe phình ra.

9. Hội chứng móng tay vàng”- Yellow nail syndrome- là một bệnh gồm có ba dấu hiệu xuất hiện với nhau. Ðó là tụ nước ở màng phổi, móng tay có mầu vàng và sưng phù các hạch bạch huyết ở chân tay.

10. Hội chứng móng tay - xương bánh chè (nail-patella syndrome) là một bệnh bẩm sinh.

Trẻ có rối loạn chức năng thận, móng tay móng chân kém phát triển hoặc không có, xương bánh chè đổi hình dạng...

11. Một số dược phẩm làm thay đổi mầu của móng. Thuốc quinacrine trị sốt rét làm móng có mầu xanh vàng, thuốc tetracycline, phenothiazine làm móng có mầu nâu, thuốc chặn sự tăng sinh các tế bào ung thư tạo ra các vệt trắng nằm ngang trên mặt móng....

12. Móng tách rời khỏi da do ảnh hưởng của tia nắng ở những người đang điều trị với một vài loại dược phẩm như tetracycline, isoniazid, indomethacin..

Các thay đổi này cần phải được bác sĩ chuyên khoa xem xét và đưa ra kết luận có bệnh hay không.


Các bệnh của móng

Móng có thể bị một số bệnh gây ra do các tác nhân từ trong hoặc ngoài cơ thể.

1. Mặc dù móng do chất keratin cứng tạo ra, nhưng khi ngâm móng vào nước quá lâu, móng trở nên giòn. Lý do là móng có những lỗ nhỏ li ti, nên nước ngấm qua móng nhanh hơn là qua biểu bì. Nước làm cho móng căng tấy ra. Khi được mang ra khỏi nước, móng khô và teo lại. Trường hợp này thường thấy ở người làm bếp nấu ăn, bơi lội, đánh bắt cá, rửa chén bát...

Mỹ phẩm làm bóng móng và chất hòa tan lau sơn móng cũng làm móng giòn, nứt, dễ gẫy.

2. Bệnh nấm móng rất phổ biến và cũng khó chữa lành. Bào tử nấm bám trên móng, hủy hoại lớp keratin và sinh sôi nẩy nở rất nhanh. Móng trở nên gồ ghề, dầy, nứt, đôi khi tách rời khỏi đầu ngón tay.

Các loại thuốc bôi thoa đều ít công hiệu để tiêu diệt nấm. Loại thuốc uống (như itraconazole, terbinafine) có tác dụng tốt.. Bệnh nấm có thể tái phát.

Bệnh nấm móng chân thường xảy ra khi đi chân đất ở nơi công cộng hoặc do chân ẩm ướt, hấp hơi. Nấm gây bệnh thông thường nhất là nhóm Trichophyton rubrun.

3. Móng mọc vào da (ingrown toenail) thường xẩy ra ở ngón chân cái. Mép của móng cong lại và mọc lẹm vào phần mềm quanh móng, gây ra đau đầu ngón chân.

Bệnh thường xẩy ra khi giầy quá chật, ép cạnh móng lẹm vào tế ở xung quanh, khi mang giày cao gót, đi trên đầu ngón chân, hoặc khi cắt móng quá sát da...Nhiễm vi khuẩn có thể xẩy ra nếu không điều trị ngay. Trong trường hợp nhẹ, có thể tự chữa bằng cách ngâm chân trong nước ấm khoảng 30 phút rồi nâng nhẹ cạnh móng lên, lau chùi mủ và nếu có thể được, cắt móng. Khi móng đâm ngang nhiều hơn và đã làm mủ, nên đi bác sĩ để được cắt bớt một phần móng hư và cạo bỏ phần da nhiễm độc.

4. Nhiễm độc chung quanh móng do các vi khuẩn như Staphylococcus aureus, Proteus.. Bệnh có thể điều trị được bằng thuốc kháng sinh (như cephalexin, clindamycin...) và phẫu thuật loại bỏ mủ tích tụ quanh móng.

5. Trong bệnh vẩy nến, bệnh rụng tóc từng vùng (alopecia areata), móng có mầu đục, biến dạng, gồ ghề rất khó điều trị...


Gìn giữ móng

Bệnh của móng có thể phục hồi sau khi điều trị nhưng móng mọc lại rất chậm. Cho nên chăm sóc, bảo vệ móng, tránh hư hao là điều cần lưu ý. Chăm sóc móng cũng là cả một nghệ thuật vì thực hiện không đúng cách hoặc quá đáng đều có thể gây tổn thương cho móng. Ðiều rất quan trọng trước hết là không nên cắn móng tay hoặc làm điều gì có thể gây tổn thương cho móng. Chỉ với một vết thương nhỏ cũng khiến vi khuẩn có thể xâm nhập và đựa tới nhiễm trùng móng. Vì vậy, cần mang bao tay khi làm công việc có thể va chạm mạnh tới móng.

Tránh để móng tiếp xúc trực tiếp và quá lâu với các chất tẩy rửa, dung dịch hòa tan, dầu nhớt Các chất này rất dễ dàng làm thay đổi cấu trúc, hình dạng và mầu sắc của móng. Mang bao tay cao su để bảo vệ móng khi phải làm việc với các chất này.

Mỗi tuần cắt móng tay một lần. Móng chân nên cắt thẳng bằng mặt, mỗi tháng một lần vì móng nơi đây mọc chậm hơn móng tay. Khi móng quá cứng và giòn, nên cắt sau khi tắm hoặc ngâm móng trong nước, vì lúc này móng tương đối mềm hơn. Dùng kéo hoặc kìm cắt móng thật sắc và nhỏ để cắt, rồi giũa cạnh cho nhẵn, để giảm thiểu tổn thương cho móng. Nếu thích để móng tay dài, nên tránh bụi bậm tích tụ dưới móng và cẩn thận khi làm việc để móng khỏi gẫy.

Lớp da bao quanh móng có nhiệm vụ bảo vệ móng khỏi bị nhiễm độc. Nhiều người khích lệ cắt gọt da này để mặt móng bằng phẳng, nom đẹp hơn. Nhưng các nhà chuyên môn bệnh bì phu lại khuyên là không nên cắt, trừ trường hợp da bị xước hay lật ngược. Trước khi cắt, nên ngâm tay trong nước ấm cho da mềm rồi cắt sát tận gốc với kéo sắc. Đừng lấy tay giựt đứt da này vì làm như vậy là ta đã mở đường cho vi khuẩn xâm nhập móng, gây nhiễm độc.

Sử dụng mỹ phẩm đúng theo chỉ dẫn của nhà sản xuất. Loại mỹ phẩm sơn màu và làm bóng móng đều giống nhau và chỉ có mục đích thẩm mỹ, trông cho đẹp chứ không nuôi dưỡng cho móng tốt được. Cũng nên lưu ý rằng, không có hóa chất hoặc dược phẩm nào có thể thoa bôi để “nuôi dưỡng” móng, ngoại trừ việc duy trì một chế độ dinh dưỡng hợp lý và chăm sóc móng chu đáo. Không nên dùng thuốc rửa móng có chất acétone quá thường vì hóa chất này làm móng khô giòn, yếu, dễ gấy.

Phong trào gắn móng tay giả rất phổ biến. Tuy vậy móng giả cũng có thể gây ra một số điều bất lợi. Khi gắn móng giả vào mà không lau chùi sạch thì vi trùng hay nấm độc có thể sinh sản ở giữa hai lớp móng và làm hư móng thiên nhiên. Ngoài ra, khi móng tự nhiên mọc ra, sẽ có một khoảng trống giữa hai lớp móng và vi khuẩn có thể xâm nhập vào đây.

Khi đi tiệm để được chăm sóc móng, nên lưu ý nhân viên dùng dụng cụ sạch sẽ, áp dụng kỹ thuật cắt giũa cẩn thận để tránh tổn thương và nhiễm trùng cho móng.

Ngoài ra, cũng nên lưu ý rằng tại một số tiệm làm móng không trang bị hệ thống thanh lọc không khí, nhất là nơi gắn móng tay giả, không khí có thể bị ô nhiễm hóa chất và có thể gây ra hậu quả không tốt cho sức khỏe. Các hóa chất thường dùng là formaldehyde để làm móng chắc; chất éthyl méthacrylate làm keo gắn móng giả; acétone để chùi rửa thuốc sơn bóng móng. Hóa chất xâm nhập cơ thể qua đường hô hấp khi ta hít thở không khí, ngấm qua da, hoặc vô ý, ta nuốt vào miệng. Tùy theo thời gian tiếp xúc với hóa chất, đường xâm nhập, số lượng và loại hóa chất mà ảnh hưởng nặng nhẹ khác nhau. Bụi và hơi hóa chất vào mắt làm mắt ngứa, chảy nước, sưng, thị lực bị tạm thời suy yếu. Khi vào mũi, cuống họng, phổi, hóa chất gây nghẹt mũi, đau cuống họng, nghẹt thở, ho, nặng ngực, khó thở, đôi khi lên cơn hen suyễn. Tiếp xúc quá lâu với hóa chất liên hệ tới móng có thể gây nhức đầu chóng mặt, ói mửa


Kết luận

Coi như vậy, ta thấy muốn có bàn tay đẹp với những chiếc móng nhọn thon, trơn nhẵn, mang mầu tươi mát không phải dễ gì.

Trang điểm, làm đẹp bao giờ cũng tỉ mỉ, công phu, nhưng cũng là điều đáng khích lệ, nên làm.

KHÁM PHÁ : Nhiệt độ trong ô tô giữa trời nắng nóng

Trương Thanh Long

Sưu tầm - Biên soạn - Bình Luận

Mùa hè thời tiết ngoài trời tại Sài gòn và Hà Nội luôn vượt ngưỡng 40 độ C. Thời tiết nắng nóng kéo dài từ 5 giờ sáng cho tới 18 giờ tối đã khiến Thủ đô như một "chảo lửa". Nhiều ô tô phơi nắng ngoài trời có thể đạt nhiệt độ lên tới 60 - 70 độ C, thậm chí là 80 độ C.

Nếu ô tô để ngoài nắng lâu thì nhiệt độ trong xe sẽ tăng rất cao do hiệu ứng nhà kính. Nhiệt độ có thể lên tới khoảng 90 độ C, nếu nhiệt độ ngoài trời khoảng 40 độ C. Tuy nhiên, các chi tiết trong xe được thiết kế để chịu được nhiệt độ đó.

Việc để ô tô phơi nắng quá lâu sẽ khiến cao su, nhựa và các dung môi bên trong xe sẽ hóa hơi, tan chảy và làm hỏng hóc phụ tùng xe. Ngoài ra, dầu bôi trơn trên núm điều khiển điều hòa, chân phanh,... sẽ kém hiệu quả do dầu bôi trơn bị khô lại.

Đặc biệt, hiện tượng quá nhiệt sẽ làm chết ác-quy do làm tăng hiện tượng phản ứng hóa học, đường ống dẫn khí, nước làm mát dễ bị hỏng, lốp xe dễ bị tăng áp suất, lớp sơn vỏ xe nhanh phai màu...

Tất nhiên là khi nhiệt độ cao thì các chi tiết bằng vật liệu nhựa, cao su sẽ nhanh biến tính hơn nên tuổi thọ của chúng sẽ giảm.

Để tránh các hiện tượng trên, chủ xe nên mua phông, bạt về che chắn cho "xế hộp" của mình. Trong trường hợp không thể tìm được chỗ đỗ xe có bóng mát, chủ xe nên đỗ ở những nơi xuôi với ánh sáng mặt trời và dùng tấm che nắng phản quang che kính sau, kính trước của xe.

Thường xuyên kiểm tra hệ thống dầu bôi trơn ở các linh kiện như chân phanh, hộp số,.... Ngoài ra, chủ xe có thể lắp thêm hệ thống quạt tản nhiệt cho xe để giảm thiểu các tác động xấu khi phơi xe ngoài nắng nóng.

Nhiều chuyên gia khuyến cáo, nên thường xuyên rửa xe trong thời tiết nắng nóng, vừa để giảm nhiệt trên xe, vừa để phủi đi bụi bẩn bám trên bề mặt có thể khiến xe ô tô hấp thụ nhiều nhiệt hơn. Lưu ý, không nên rửa xe dưới ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp, tìm nơi thoáng mát để rửa. Vì kim loại nóng sẽ làm khô xà phòng và hỗn hợp nước bám trên sơn,để lại vết bẩn trên bề mặt xe.


Các cách giảm thiểu tác hại

Để giảm tác hại của nắng nóng, khi để xe lâu ngoài trời, người sử dụng ô tô cần lưu ý những điều sau:

- Nên dám phim cách nhiệt toàn bộ xe, luôn mang theo tấm chắn nắng phản quang, để che nắng cho xe.

- Lưu ý khi đỗ xe ngoài trời nắng, nếu có thể, hãy đỗ xuôi chiều ánh mặt trời và dùng tấm che nắng phản quang che kính sau, kính trước của xe.

- Bấm hạ kính ở mỗi cửa xuống khoảng 1 cm để tạo độ thông gió.

- Ngoài ra có thể lắp quạt giải nhiệt cho xe. Đây là thiết bị gắn ở kính cửa sổ ô tô sát với trần xe, chạy bằng pin hoặc năng lượng mặt trời. Hoạt động của nó khá giống quạt thông gió giúp luân chuyển không khí từ trong xe ra ngoài.

- Đặc biệt lưu ý, không được để các vật dụng dễ cháy nổ bên trong, khi xe đỗ ngoài trời nắng lâu như: bình chữa cháy, bật lửa ga, điện thoại di động, nước ngọt có ga... khi gặp nhiệt độ cao sẽ dễ gây cháy nổ xe.

- Thường xuyên kiểm tra lốp xe, đo áp suất lốp, kiểm tra dầu máy, dầu hộp số, dầu tay lái, dầu phanh, nước làm mát, ắc quy. Cùng với đó nên rửa xe, dọn nội thất, làm sạch khoang xe.


Nếu ở các nước, ô tô chỉ là phương tiện thì ở Việt Nam, nó còn là tài sản đáng giá. Có những chiếc xe giá trị tương đương một ngôi nhà, và chắc chắn không ai muốn “ngôi nhà di động” của mình nhanh giảm tuổi thọ do thường xuyên để ngoài trời. Trời nắng nóng nên để xe dưới hầm hay có bóng mát.

MÔI TRƯỜNG : Sạt lở bờ sông ĐBSCL

Trương Thanh Long

Sưu tầm - Biên soạn - Bình Luận

Gần đây lần lượt Đồng Tháp rồi An Giang cùng ban bố nóng về sạt lở bờ sông, sau khi liên tiếp hứng chịu nạn sạt lở nghiêm trọng bờ sông Tiền và sông Hậu. Điều được xem là rất đáng lo, bởi đây là thời điểm trái mùa của sạt lở.

Vì sao miền Tây ngày càng bị xói mòn?

Không còn phù sa bồi đắp, trong khi khai thác cát vô tội vạ được cho là nguyên nhân chính dẫn đến sạt lở bờ sông ngày càng nghiêm trọng tại miền Tây.

Theo dõi sát diễn biến sạt lở tại miền Tây hàng chục năm qua, tiến sĩ Dương Văn Ni (Khoa Môi trường - Tài nguyên thiên nhiên, Đại học Cần Thơ) cho rằng, tình trạng sạt lở như bờ sông Vàm Nao là hậu quả tất yếu của việc khai thác cát vô tội vạ.

"Hễ thăm dò thấy chỗ nào có cát là cấp phép khai thác mà không nghiên cứu kỹ loại nào được tái tạo hàng năm và loại nào nằm vĩnh viễn dưới đáy sông? Phải chấm dứt tình trạng xin phép một và khai thác gấp mười lần", tiến sĩ nói và cho biết hơn mười năm trước đã cùng các nhà nghiên cứu lên tiếng cảnh báo nhưng một số người có trách nhiệm nói rằng các ông "phỏng đoán", làm "giật gân".

Ông cho rằng, khi hiện trạng đáy sông đã ổn định vài chục đến vài trăm năm, đồng nghĩa với sự ổn định của đôi bờ. Nhưng tình trạng quản lý kém, khai thác cát bừa bãi tạo ra xáo trộn lớn. Cao trình đáy ngày càng hạ xuống làm cho lượng nước trong đất liền đổ ra sông nhiều hơn bình thường.

"Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài thì chắc chắn hai bên bờ sông sẽ sạt lở rất nghiêm trọng hơn cả vụ Vàm Nao. Nhà cửa, đất cát, công trình… bị sụp xuống để tái tạo lại độ dốc, độ nghiêng của dòng sông và bù khối lượng mất đi ở đáy", tiến sĩ nói.

Một vấn đề khác mà tiến sĩ đề cặp, đó là hiện nay nhiều nơi hai bên bờ các sông ở miền Tây làm đê kè. Dòng sông như một cái máng, áp lực dòng chảy tăng quá lớn cũng góp phần tạo ra sạt lở những nơi chưa được kè.

Đồng thời, chuyên gia này cho rằng phải nhìn thấy nguy cơ miền Tây xói mòn rất lớn khi Trung Quốc làm các đập thủy điện trên đầu nguồn sông Mekong. Bởi cát bồi đắp đồng bằng sông Cửu Long hình thành trên núi non của lãnh thổ nước này. Mỗi năm cát theo dòng nước trôi dần xuống hạ nguồn, có khi cả trăm năm mới về đến miền Tây. Nhưng gần chục năm nay, khi các đập đã ngăn dòng thì gần như toàn bộ lượng cát thô gần như không còn về nữa.

"Đồng bằng này có đất để chúng ta ngồi được trên đó thì quá trình bồi vô phải lớn hơn quá trình lấy ra. Nhưng hiện nay, lượng phù sa bồi vô, trong đó có cát, sỏi, sạn… nhỏ hơn lượng mất đi", tiến sĩ Ni nói và dẫn chứng hơn chục năm trước, khi chưa có các đập trên sông Mekong, lượng phù sa đổ về miền Tây mỗi năm 170-180 triệu tấn một năm. "Giờ thì con số này giảm còn phân nửa, riêng cát thô, sỏi sạn hầu như không còn dẫn đến nguy cơ tan rã đồng bằng là thật sự", ông nói thêm.

Đồng quan điểm, tiến sĩ Lê Anh Tuấn - Phó Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu, Đại học Cần Thơ - cho rằng, từ 5.000-6.000 năm trước, miền Tây hình thành và phát triển dần là nhờ lũ - một phần quan trọng của hệ sinh thái vùng này. Trước đây, nhờ lũ mà mỗi năm mũi Cà Mau lấn ra biển do lượng phù sa bồi đắp từ thượng nguồn sông Mekong đổ về. Nhưng nhiều năm liền lũ ít nên biển xâm thực càng mạnh. Bình quân mỗi năm biển lấn sâu vào Cà Mau khoảng 15 m, có nơi đến 50 m.

"Đã không có lũ bồi đắp mà tình trạng khai thác cát bừa bãi như hiện nay thì có thể chỉ vài trăm năm, hơn một nửa diện tích đất đai vùng châu thổ Cửu Long bị biến khỏi bản đồ Việt Nam", tiến sĩ Tuấn lo ngại.

Theo thống kê của cơ quan chức năng, miền Tây hiện có 265 điểm sạt lở bờ sông, bờ biển với tổng chiều dài hơn 450 km. Sạt lở thường diễn ra vào đầu và cuối mùa lũ, khi dòng chảy chưa tràn bờ, đặc biệt khi lũ xuống, quy mô sạt lở thường lớn với chiều dài từ vài trăm mét đến vài km.

Gần đây, sạt lở bờ sông xảy ra trong mùa khô ở các con sông chính lẫn kênh rạch, điển hình là bờ sông Vàm Nao vừa qua. Mỗi năm sạt lở cuốn trôi 500 ha đất, hiện có hàng chục nghìn hộ dân sống trong vùng bị sạt lở đe doạ, cần sớm được di dời.

Tuy nhiên, chính quyền các địa phương găp khó khó khăn về kinh phí, quỹ đất nên tập trung ưu tiên cho di dời dân ở những vùng sạt lở khẩn cấp, nguy hiểm nhất... Dự báo đến năm 2050 sẽ có khoảng một triệu người bị tác động trực tiếp bởi xói lở ven bờ và mất đất tại đồng bằng sông Cửu Long.

Con sông bên lở bên bồi

Vì tay cát tặc bên bồi lở luôn

Lại thêm đắp đập thượng nguồn

Phù sa cạn kiệt ruộng nương bạc màu

Ngày xưa mùa lũ nước cao

Bây giờ nước lũ lâu lâu mới về

Cửu Long nước mặn tràn trề

Nông dân thiếu lũ trăm bề gian nan.